অসমৰ সমৃদ্ধ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যত বহুৱা নৃত্য হৈছে আস্থা  আৰু অসীম শক্তিৰ‌ শক্তিশালী সংমিশ্ৰণ। ব’হাগ বিহুৰ সময়ত সোণোৱাল কছাৰী জনজাতিয়ে পৰিবেশন কৰা এই পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য কেৱল এক প্ৰদৰ্শন নহয়, ই এক আধ্যাত্মিক অনুষ্ঠান যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে নেতিবাচক শক্তি দূৰ কৰা আৰু সমৃদ্ধিক আদৰণি জনোৱা। বিশেষকৈ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ বৰবৰুৱাৰ জামিৰা অঞ্চলৰ ধমল গাঁৱত বসবাস কৰা সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ মাজত অতীজৰে পৰা বহুৱা নাচ প্ৰচলিত হৈ আহিছে।লগতে লখিমপুৰ জিলাৰ বিহপুৰীয়াৰ মৰিছা পথাৰতো এই বহুৱা নাচৰ জনপ্ৰিয়তা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ডিব্ৰুগড়ৰ জামিৰা ধমল গাঁৱত প্ৰতি দুবছৰৰ অন্তত তেওঁলোকে এই নৃত্যৰ আয়োজন কৰে।

বহুৱা নৃত্যৰ আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় দিশটো হৈছে ইয়াৰ গভীৰ আৰু প্ৰতীকাত্মক স্বভাৱ। নৃত্যশিল্পীসকলে, যিসকলে সাধাৰণতে ক’লপাত বা পৰম্পৰাগত পোছাক পৰিধান কৰে, ই এক প্ৰায় অলৌকিক ৰূপ ধাৰণ কৰে। "বহুৱা নাচ" সোণোৱাল সকলৰ এক জাতীয় পৰম্পৰা বা উৎসৱ বুলি ক'ব নোৱাৰি । কোৱা হয় যে, এই পৰম্পৰা সকলো সোণোৱালৰে জাতি-কেন্দ্ৰিক নহয়, পৰিয়াল কেন্দ্ৰিকহে । সোণোৱালসকলৰ এই পৰম্পৰা সকলো বংশ আৰু পৰিয়ালে পালন নকৰে । সেইয়ে ইয়াক জাতীয় উৎসৱ বোলা নেযায় । বহুতে ইয়াক নৃত্য আখ্যা দিব বিচাৰিলেও ই নৃত্য নহয় । ইয়াক নাচৰ শাৰীতহে থোৱা যায় বুলিহে কোৱা হয়।

পৌৰাণিক কাহিনী মতে দক্ষৰাজৰ জী পাৰ্বতীয়ে দেউতাকৰ আদেশ অমান্য কৰি শিৱক বিবাহ কৰাৰ বাবে দক্ষৰাজ খঙত অগ্নিশৰ্মা হৈ পৰে। ইয়াৰ পোতক তুলিবৰ বাবে দক্ষ মহাৰাজে এক মহাযজ্ঞৰ আয়োজন কৰে যত তেওঁ সদাশিৱ আৰু জীয়েক সতীৰ বাহিৰে জগতৰ সকলো দেৱতা আৰু অসুৰ গণক নিমন্ত্ৰণ জনায়। কিন্তু দেউতাকে ভুলতে তেওঁলোকক যজ্ঞলৈ নিমন্ত্ৰণ জনাবলৈ পাহৰিলে বুলি ভাবি সতীয়ে সেই যজ্ঞলৈ যায়। যজ্ঞত সতীক দেখা পাই দক্ষ মহাৰাজে খঙত অগ্নিশৰ্মা হৈ তেওঁক সকলোৰে আগত ককৰ্থনা কৰে। দেউতাকৰ কৰ্কথনা শুনি সতী লাজে অপমানে ভাগি পৰে আৰু জুইত জাপ দি নিজৰ প্ৰাণ বিসৰ্জন দিয়ে। এই কথা শুনি ভগৱান সদাশিৱ অগ্নিশৰ্মা হৈ পৰে আৰু নিজৰ জঁটাৰ চুলি ছিঙি বীৰভদ্ৰ আৰু ৰুদ্ৰকালি নামৰ দুই অসুৰৰ সৃষ্টি কৰি দক্ষক বধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। তেওঁৰ কথামতে বীৰভদ্ৰই যজ্ঞস্থলীলৈ গৈ ৰজা দক্ষৰ শিৰশ্ছেদ কৰে আৰু দক্ষৰ শিৰটো যজ্ঞৰ অগ্নিকুণ্ডত নিক্ষেপ কৰে। আনহাতে যজ্ঞ আধৰুৱা হৈ ৰোৱাত তাত উপস্থিত থকা দেৱতা সকল চিন্তিত হৈ পৰে আৰু দক্ষক পুনৰ জীৱন্ত কৰি যজ্ঞ সম্পূৰ্ণ কৰিবৰ বাবে উপায় বিচাৰি ব্ৰহ্মাৰ কাষ চাপে। ব্ৰহ্মাই তেওঁলোকৰ কথা শুনি সদাশিৱক যক্ষক পুনৰ জীৱনদান দিবৰ বাবে অনুৰোধ কৰে। ব্ৰহ্মাৰ অনুৰোধত সদাশিৱই দক্ষক পুনৰ জীৱনদান দিয়ে যদিও তেখেতৰ দেহত মানৱ শিৰৰ সলনি এটা ছাগলীৰ শিৰ উপস্থাপন কৰি দিয়ে আৰু এই কাহিনীটোকেই বহুৱা নৃত্যত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।

প্ৰধানকৈ শিৱক সন্তুষ্ট কৰিবৰ কাৰণেই সোণোৱাল কছাৰীসকলে এই নাচ পৰিৱেশন কৰে। তেওঁলোকৰ বিশ্বাসমতে প্ৰভু সন্তুষ্ট হ’লেই সমাজৰপৰা অপায়-অমংগল দূৰ হ’ব, বেমাৰ-আজাৰ আঁতৰিব আৰু সমাজত শান্তি স্থাপিত হ’ব।বিশ্বাস কৰা হয় যে ই সমাজৰ পৰা দুষ্ট আত্মা আৰু অশুভ শক্তিক দূৰ কৰে। 

এই নাচৰ শিল্পীসকলৰ সাজ-সজ্জা কৰা হয় এখন হাবিত। তাত কেৱল বয়সস্থ লোকৰ প্ৰৱেশৰহে অনুমতি থাকে। বহুৱা নৃত্যত অভিনয় কৰা শিল্পীসকলৰ পৰিচয়ো অতি গোপনে ৰখা হয়। একোজন বহুৱাক তৈয়াৰ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩-৪ ঘণ্টা সময় লাগে। হাবিৰপৰা ওলোৱা বহুৱাই মঞ্চত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে এখন ৰঙা কাপোৰ আঁৰি দিয়া হয়। এই ৰঙা কাপোৰখনক সোণোৱাল কছাৰীসকলে ধ্বংস আৰু সৃষ্টিৰ ঐশ্বৰিক লীলাৰ প্ৰতীক বুলি জ্ঞান কৰে। কেতিয়াবা শিল্পীসকলে প্ৰেতাত্মা বা ৰাক্ষসীৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে।এইবোৰে ভাল আৰু বেয়াৰ মাজত থকা চিৰন্তন সংঘৰ্ষক প্ৰতিফলিত কৰে।

ঢোলৰ তালৰ সৈতে পৰিৱেশ একে সময়তে গম্ভীৰ আৰু পবিত্ৰ হৈ উঠে। নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ পিছত আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী আচাৰসমূহৰ ভিতৰত এটা হৈছে ক’লপাতৰে বনোৱা পোছাক নদীত বিসৰ্জন কৰা, যি বেয়া শক্তিক দূৰ কৰাৰ প্ৰতীক। ই কেৱল নৃত্যৰ অন্ত নহয়, এটা পৰিষ্কাৰ আৰু আশাৰে ভৰা নতুন বছৰৰ আৰম্ভণিকো সূচায়।ইয়াৰ বিশেষত্ব বৃদ্ধি কৰি, নৃত্যশিল্পীসকলে কাঠৰ কুঠাৰ লৈ চলাফুৰা কৰে আৰু বিশেষ ভংগীমা প্ৰদৰ্শন কৰে, যিয়ে পুৰণি প্ৰজন্মৰ পৰা আহি থকা পৰম্পৰাক প্ৰতিফলিত কৰে। বহুৱা (মূল শিল্পী) আৰু অনুসৰণকাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণে সমাজৰ শক্তিশালী ঐক্য কৰা বিশ্বাসক প্ৰকাশ কৰে।

বহুৱা নাচ এক জীৱন্ত পৰম্পৰা, য’ত সংস্কৃতি, আধ্যাত্মিকতা আৰু প্ৰদৰ্শন একেলগে মিলি সংৰক্ষণ, নবীকৰণ আৰু সহনশীলতাৰ কাহিনী কয়।