ফুলগুৰি ধেৱা আছিল ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে অসমত সংঘটিত প্ৰথমটো কৃষক বিদ্ৰোহ, যি বৰ্তমানৰ নগাঁও জিলাৰ ফুলগুৰিত সংঘটিত হৈছিল। এই বিদ্ৰোহটো ব্ৰিটিছসকলৰ দমনমূলক অৰ্থনৈতিক নীতিৰ ফলত কৃষকৰ মাজত বৃদ্ধি পোৱা অসন্তুষ্টিৰ পৰা উৎপন্ন হৈছিল। ঔপনিৱেশিক চৰকাৰে ভূমি ৰাজহ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু বহু নতুন কৰ আৰোপ কৰিছিল, যাৰ ফলত গাঁও অঞ্চলৰ মানুহৰ ওপৰত গুৰুতৰ বোজা পৰিছিল।

আন এটা গুৰুত্বপূর্ণ কাৰণ আছিল ১৮৬০ চনত আফিম খেতিৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞা, যাৰ ফলত তিৱা আৰু কাছাৰী দৰে স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ জীৱিকা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল, কিয়নো তেওঁলোক এইটোৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। এই সমস্যাবোৰৰ ফলত কৃষকসকলে ব্ৰিটিছ নীতিৰ বিৰুদ্ধে নিজৰ অভিযোগ আলোচনা আৰু প্ৰতিবাদ জনাবলৈ “ৰাইজমেল” (জনসভা) অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।

১৮৬১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত হাজাৰ হাজাৰ কৃষক ফুলগুৰিত একত্ৰিত হৈছিল, যাৰ বহুতেই বাঁহৰ লাঠি লৈ আহিছিল। যেতিয়া ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই তেওঁলোকক ছত্রভংগ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, তেতিয়া এক সংঘৰ্ষ আৰম্ভ হৈছিল, য’ত ব্ৰিটিছ বিষয়া লেফটেনেণ্ট এগৰাকী নিহত হৈছিল। ইয়াৰ উত্তৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ সশস্ত্ৰ বাহিনী প্ৰেৰণ কৰিছিল। গুলীবৰ্ষণ হৈছিল, য’ত প্ৰায় ৩৯ জন কৃষক নিহত হৈছিল আৰু আন বহুতক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি শাস্তি দিয়া হৈছিল। যদিও এই বিদ্ৰোহটো স্থানীয় আছিল আৰু ইয়াত সুসংগঠিত নেতৃত্বৰ অভাৱ আছিল, তথাপিও অসমৰ ইতিহাসত ইয়াৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম। ই ঔপনিৱেশিক শোষণৰ বিৰুদ্ধে কৃষক প্ৰতিবাদৰ সূচনা কৰিছিল আৰু ভৱিষ্যতৰ কৃষক আন্দোলনৰ বাবে পথ প্ৰসস্ত কৰিছিল।

এই বিদ্ৰোহ ফুলগুৰি ধেৱা নামেৰে খ্যাত। ইংৰাজ আৰু চিপাহীবোৰে তেতিয়া বিদ্ৰোহক ধাৱা বুলি অভিহিত কৰিছিল আৰু সেই ধাৱা অপভ্ৰংশ ৰূপত প্ৰচলিত হ’ল ধেৱা ৰূপে। উপযুক্ত নেতৃত্ব অবিহনেই জিলাখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰপৰা কৃষকসকল স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে আহি সংঘটিত কৰা এই বিদ্ৰোহে অসমত কৃষক বিদ্ৰোহ, আন্দোলনৰ পাতনি মেলিছিল।