পৰাগ কুমাৰ দাস, দুৰ্বৃত্তৰ গুলীত প্ৰাণ আহুতি দিয়া এজন নিৰ্ভীক সাংবাদিক।১৯৬১চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত শ্বিলঙত জন্মগ্ৰহণ কৰা পৰাগ দাসে গুৱাহাটীৰ চেনীকুঠি বালক বিদ্যালয়, এম চি এম ই স্কুলত অধ্যয়ন কৰি কটন কলেজৰ পৰা হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল।১৯৭৭চনত হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত অসমৰ ভিতৰত তেওঁ চতুৰ্থ স্থান লাভ কৰিছিল। তাৰপাছত তেওঁ কটন কলেজৰ পৰা বিজ্ঞান শাখাত প্ৰাক বিশ্ববিদ্যালয় পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈ অসমৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ স্থান লাভ কৰে।

৮০ দশকতেই পৰাগ কুমাৰ দাসে 'প্ৰান্তিক' আৰু আন দৈনিক কাকতত স্তম্ভ লেখক হিচাপে সাংবাদিকতা আৰম্ভ কৰিছিল।নব্বৈৰ দশকত মানৱ অধিকাৰ উলংঘাৰ ওপৰত নিৰ্ভীক বাতৰি প্ৰকাশৰ বাবে পৰিচিত, যিটো সময়ছোৱাত অঞ্চলটোত তীব্ৰ উগ্ৰপন্থী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। তেওঁৰ লেখাত কেৱল মানৱ অধিকাৰ উলংঘাৰ উন্মোচন হোৱাই নহয়, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে অসমৰ সম্পদৰ শোষণকো সমালোচনা কৰিছিল। 

তেওঁ স্কুল অৱ ইক'নমিকছৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী ল'লে।১৯৮৪ চনত দাসে পঞ্জাৱ নেচনেল বেংকত মেনেজাৰ হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে, পিছলৈ ইউনিট ট্ৰাষ্ট আৰু গুৱাহাটী ষ্টক এক্সচেঞ্জত জেনেৰেল মেনেজাৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ১৯৯৫ চনত তেওঁ বেংকিং কেৰিয়াৰ ত্যাগ কৰি অসমীয়া দৈনিক কাকত ‘অসমীয়া প্ৰতিদিন’ৰ সম্পাদক হিচাপে পৰিগণিত হয়, যাৰ ফলত তেওঁৰ পেছাদাৰী মনোযোগৰ এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল।চাকৰিৰ ধনেৰে তেওঁ প্ৰকাশ কৰিছিল বুধবাৰ নামৰ কাকতখন। এই সাপ্তাহিক কাকতখনে সেই সময়ত ৰাজ্যত এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল। 

অৰ্থনীতিবিদ হিচাপে প্ৰশিক্ষিত হ’লেও অসমৰ জটিল ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক বিষয়ক সম্বোধন কৰা কণ্ঠৰ জৰুৰী প্ৰয়োজনীয়তাৰ বাবে তেওঁৰ কেৰিয়াৰ সাংবাদিকতা আৰু মানৱ অধিকাৰ সক্ৰিয়তাৰ দিশে ধাৱমান হৈছিল। মুখ্যমন্ত্ৰী প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্তৰ অধীনত অগপ চৰকাৰ গঠনে এক নতুন ৰাজনৈতিক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিলে য’ত দাসৰ মানৱ অধিকাৰ উলংঘাৰ সমালোচনাত্মক দৃষ্টিভংগী ক্ৰমান্বয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰিল।

পৰাগ দাসে ৰাষ্ট্ৰযন্ত্ৰৰ বিৰুদ্ধে লিখাৰ বাবে তেওঁক দুবাৰকৈ ৰাষ্ট্ৰই গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল। ১৯৯২ আৰু ১৯৯৩চনত ৰাষ্ট্ৰ নিৰাপত্তা আইন আৰু টাডা আইনৰ অধীনত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু তেওঁ থমকি ৰৈ যোৱা নাছিল। স্বাধীনতাৰ প্ৰস্তাৱ নামৰ পৰাগ দাসৰ গ্ৰন্থখন চৰকাৰে নিষিদ্ধ কৰাৰ লগতে এই গ্ৰন্থৰ কপী সমূহ জব্দ কৰিছিল।তেওঁ লিখা 'আগান' আছিল সেই সময়চোৱাত চৰকাৰৰ বিপক্ষে জনসাধাৰণৰ মত প্ৰকাশ কৰা এখন আলোচনী।

তেওঁ উত্তৰ-পূব মানৱ অধিকাৰ সমন্বয়ৰক্ষী সমিতিৰ প্ৰধান সচিব পদতো আছিল।লগতে ১৯৯২চনত গঠিত হোৱা বাকস্বাধীনতা সংগ্ৰাম সমিতি আৰু গণতান্ত্ৰিক অধিকাৰ সংগ্ৰাম সমিতিত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ পৰিছিল।১৯৯৫চনত যোগ দিছিল 'অসমীয়া প্ৰতিদিন' কাকতত। প্ৰথম তেওঁ এই কাকতখনৰ কাৰ্যবাহী সম্পাদক আছিল। পৰাগ দাসে মানৱ অধিকাৰ আন্দোলনৰ জৰিয়তে গঢ়ি তোলা গণসংগ্ৰামৰ পটভূমিত ৰাজ্যৰ বিদ্ৰোহী সমস্যাৰ শান্তিপূৰ্ণ সমাধান সূত্ৰ উলিয়াবৰ বাবে চৰকাৰক হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিছিল। 

১৯৯৬ চনৰ ১৭ মে’ত পৰাগ কুমাৰ দাসক গুৱাহাটীৰ চান্দমাৰীত পুত্ৰক স্কুলত থৈ যোৱাৰ সময়ত আত্মসমৰ্পণ কৰা ইউনাইটেড লিবাৰেশ্যন ফ্ৰণ্ট অফ আছম (SULFA)ৰ চাৰিজন সদস্যই দিনৰ পোহৰতে নিৰ্মমভাৱে হত্যা কৰে। হত্যাকাৰীসকল— মৃদুল ফুকন (উৰফে সমৰ কাকতি), দিগন্ত বৰুৱা, তপন দত্ত (উৰফে বিশ্বজিৎ শইকীয়া), আৰু নয়ন দাস (উৰফে গুলী)—উলফাৰ এটা বিভাজিত গোটৰ সৈতে জড়িত আছিল। এই চাঞ্চল্যকৰ হিংসাত্মক কাৰ্য্যই সমগ্ৰ অসমতে আৰু দেশজুৰি মানৱ অধিকাৰ সংগঠনসমূহৰ মাজত ব্যাপক ক্ষোভৰ সৃষ্টি কৰিছিল।

পৰাগ দাসক শেষ বিদায় জনাবলৈ ৰাজপথত মানুহৰ লানি লাগিছিল। দোষীক কৰায়ত্ত কৰিবলৈ দেশজুৰি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত হৈছিল। প্ৰায় ৬ বছৰৰ অন্তত চাৰিজন অভিযুক্তৰ বিৰুদ্ধে কামৰূপ জিলাৰ সত্ৰ ন্যায়াধীশত অভিযোগনামা দাখিল কৰিছিল চিবিআই-য়ে।পৰাগ দাসৰ হত্যাৰে নাম সাঙোৰ খোৱা সকলৰ দুজন ক্ৰমে- দিগন্ত বৰুৱা আৰু তপন দত্তৰ ছাৰ্জশ্বীট দাখিলৰ আগতেই মৃত্যু হৈছিল। ২০০৩চনত উন্মুক্ত জনতাই নয়ন দাসক হত্যা কৰিছিল। ১৩ বছৰৰ পাছত ২০০৯চনত পৰাগ দাসৰ হত্যাকাণ্ডৰ বিচাৰৰ ৰায় দিলে। উপযুক্ত তথ্য-প্ৰমাণৰ অভাৱত অভিযুক্ত দোষমুক্ত হ'ল। আনক ন্যায় দিব বিচৰা মানুহজনেই ন্যায়ৰ পৰা বঞ্চিত হ'ল।

তথ্য সংগৃহীত