এটা সময়ত যেতিয়া ফটো সাংবাদিকতাৰ জগতখন মূলতঃ পুৰুষ-প্ৰধান আছিল, তেনে সময়তে এগৰাকী সাহসী মহিলাই কেমেৰাৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ ইতিহাসক ধৰি ৰাখিছিল। তেওঁ আছিল হোমাই ব্যাৰাৱালা—ভাৰতৰ প্ৰথম মহিলা ফটো সাংবাদিক হিচাপে পৰিচিত এগৰাকী অগ্ৰণী ব্যক্তিত্ব।

১৯১৩ চনত গুজৰাটৰ নৱছাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰা হোমাই ব্যাৰাৱালাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ প্ৰতি আগ্ৰহ গঢ় লৈ উঠিছিল সেই সময়তে, যেতিয়া এগৰাকী মহিলাই এই পেছাক কেৰিয়াৰ হিচাপে বাছি লোৱাটো আছিল অতি বিৰল কথা। মুম্বাইত তেওঁ ফটোগ্ৰাফীৰ কাম আৰম্ভ কৰে আৰু অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে নিজৰ প্ৰতিভাৰে পৰিচয় লাভ কৰে।

১৯৪২ চনত তেওঁ দিল্লীলৈ যায়। সেই সময়ছোৱাত ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিৱেশত দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল। হোমাইৰ কেমেৰাই সেই পৰিৱৰ্তনৰ বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ মুহূৰ্তক ইতিহাসৰ অংশ কৰি তুলিছিল।

তেওঁৰ কেমেৰাত বন্দী হৈছিল মহাত্মা গান্ধী, জৱাহৰলাল নেহৰু, লৰ্ড মাউণ্টবেটেন আদি বহু ঐতিহাসিক ব্যক্তিত্বৰ ছবি। বিশেষকৈ জৱাহৰলাল নেহৰুৰ কেইবাখনো ছবি ভাৰতীয় ফটো সাংবাদিকতাৰ ইতিহাসত অতি স্মৰণীয় হৈ আছে।

কিন্তু তেওঁৰ কাম কেৱল বিখ্যাত ব্যক্তিৰ ছবি তোলাতে সীমাবদ্ধ নাছিল। স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ আৰু পৰৱৰ্তী ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তন, সামাজিক পৰিৱেশ আৰু বিভিন্ন ঐতিহাসিক অনুষ্ঠানৰ মুহূৰ্তসমূহো তেওঁ নিজৰ কেমেৰাত ধৰি ৰাখিছিল। তেওঁৰ ছবিসমূহে আজিৰ প্ৰজন্মক ইতিহাসৰ সেই সময়ছোৱাক চোৱাৰ সুযোগ দিয়ে।

পুৰুষ-প্ৰধান সাংবাদিকতাৰ ক্ষেত্ৰখনত এগৰাকী মহিলা হিচাপে কাম কৰাটো তেওঁৰ বাবে সহজ নাছিল। তথাপিও বিভিন্ন বাধা অতিক্ৰম কৰি তেওঁ নিজৰ পৰিচয় গঢ়ি তুলিছিল। তেওঁ British Information Services-ৰ সৈতেও কাম কৰিছিল আৰু 'Life' আলোচনীকে ধৰি বিভিন্ন প্ৰকাশনৰ বাবে ফটোগ্ৰাফী কৰিছিল।

১৯৭০ৰ দশকত হোমাই ব্যাৰাৱালাই পেছাদাৰী ফটোগ্ৰাফীৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ কামৰ গুৰুত্ব সময়ৰ সৈতে অধিক বৃদ্ধি পাইছিল। ২০১১ চনত তেওঁ ভাৰতৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্ম বিভূষণ লাভ কৰে।

২০১২ চনত হোমাই ব্যাৰাৱালাৰ মৃত্যু হয়। কিন্তু তেওঁৰ কেমেৰাত বন্দী হৈ থকা ছবিসমূহে আজিও ভাৰতৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সময়ৰ কাহিনী কয়।হোমাই ব্যাৰাৱালা কেৱল এগৰাকী ফটোগ্ৰাফাৰ নাছিল। তেওঁ আছিল ইতিহাসৰ এগৰাকী সাক্ষী—যিগৰাকীয়ে কেমেৰাৰ লেন্সৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ পৰিৱৰ্তনৰ কাহিনী প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মলৈ সংৰক্ষণ কৰি থৈ গ'ল।

এখন ছবি কেতিয়াবা হাজাৰ শব্দতকৈ অধিক শক্তিশালী হয়। হোমাই ব্যাৰাৱালাৰ ছবিসমূহ তাৰেই এক উজ্জ্বল উদাহৰণ।