সাংবাদিকতাই যেতিয়া প্ৰশ্ন কৰিবলৈ এৰে, তেতিয়া গণতন্ত্ৰই নিজৰ কণ্ঠ হেৰুৱায়!
সাংবাদিকতা কেতিয়াও ক্ষমতাত থকাসকলক সন্তুষ্ট কৰি ৰখাৰ বৃত্তি নাছিল। ইয়াৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্য হৈছে ক্ষমতাক প্ৰশ্ন কৰা, অস্বস্তিকৰ সত্য উদঙাই দিয়া, অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে মাত মতা আৰু সমাজৰ অৱহেলিত শ্ৰেণীৰ কণ্ঠস্বৰক এখন মঞ্চ প্ৰদান কৰা। কিন্তু যেতিয়া সংবাদ মাধ্যমে জনস্বাৰ্থতকৈ ৰাজনৈতিক সুবিধা-অসুবিধাক অধিক গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে, তেতিয়া গণতন্ত্ৰৰ অন্যতম শক্তিশালী স্তম্ভটোৱেই দুৰ্বল হ'বলৈ ধৰে।
অৱশ্যে, ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে আজিৰ সকলো সাংবাদিকতা বা সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানেই নিজৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰি গৈছে। আজিও বহু সাংবাদিক আৰু সংবাদ মাধ্যমে সাহসেৰে জনসাধাৰণৰ প্ৰকৃত সমস্যাসমূহ তুলি ধৰিছে। দুৰ্নীতি, অন্যায়, মানৱ অধিকাৰ উলংঘন, পৰিৱেশ সংকট আৰু প্ৰশাসনিক ব্যৰ্থতাৰ বিৰুদ্ধে তেওঁলোকে নিৰন্তৰ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰি আহিছে। এনে সাংবাদিকতাই গণতন্ত্ৰক শক্তিশালী কৰে আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত সংবাদ মাধ্যমৰ বিশ্বাসযোগ্যতা অটুট ৰাখে। প্ৰশংসনীয় এই প্ৰচেষ্টাসমূহক স্বীকাৰ কৰাটোও সমানেই প্ৰয়োজনীয়।
কিন্তু একে সময়তে আজিৰ কিছুমান টেলিভিছন নিউজ চেনেলৰ সংবাদ পৰিৱেশনৰ ধৰণক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন নকৰাকৈ থকা সম্ভৱ নহয়। এখন সুস্থ গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাত সাংবাদিকৰ পৰা চৰকাৰৰ প্ৰতিটো সিদ্ধান্তক প্ৰশংসা কৰাটো আশা কৰা নহয়। বৰঞ্চ চৰকাৰী নীতিৰ পৰ্যালোচনা কৰা, ব্যৰ্থতাসমূহ উদঙাই দিয়া, জনপ্ৰতিনিধিক প্ৰশ্ন কৰা আৰু প্ৰতিষ্ঠানসমূহক জবাবদিহি কৰাৰ দায়িত্বহে তেওঁলোকৰ ওপৰত থাকে। নিবনুৱা সমস্যা, দুৰ্নীতি, মূল্যবৃদ্ধি, মানৱ অধিকাৰ উলংঘন অথবা পৰিৱেশ ধ্বংসৰ দৰে বিষয়ত জনসাধাৰণে উত্তৰ বিচাৰে, কেৱল সুপৰিকল্পিত সংবাদ শিৰোনাম নহয়।
বৰ্তমান সময়ত ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ, কৰ্প'ৰেট স্বাৰ্থ আৰু TRP-ৰ প্ৰতিযোগিতাই কিছুমান সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰকৃত দিশক লৈ প্ৰশ্নৰ সৃষ্টি কৰিছে। ব্ৰেকিং নিউজ, টেলিভিছনৰ উত্তপ্ত বিতৰ্ক আৰু সামাজিক মাধ্যমত অধিক দৰ্শক লাভৰ প্ৰতিযোগিতাৰ মাজত কেতিয়াবা তথ্য প্ৰদানৰ মূল দায়িত্বটোৱেই যেন গৌণ হৈ পৰে। গুৰুত্বপূৰ্ণ জনসমস্যাৰ পৰিৱৰ্তে চাঞ্চল্যকৰ বিতৰ্কই অধিক সময় লাভ কৰাটোও চিন্তাৰ বিষয়।
সমস্যাটো সংবাদ মাধ্যমে চৰকাৰক সমালোচনা কৰাটো নহয়। প্ৰকৃত সমস্যাটো আৰম্ভ হয় যেতিয়া সমালোচনা নিৰ্বাচিত হৈ পৰে। কিছুমান বিষয়ক লৈ দিনে-নিশাই আলোচনা হয়, আনহাতে আন কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় সুবিধাজনকভাৱে উপেক্ষা কৰা হয়। অৱশ্যে সকলো সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানৰ কামৰ ধৰণ একে নহয়। কিন্তু য'ত জনস্বাৰ্থতকৈ ৰাজনৈতিক বা ব্যৱসায়িক স্বাৰ্থই অগ্ৰাধিকাৰ লাভ কৰে, তাত সাংবাদিকতাৰ মূল উদ্দেশ্যই প্ৰশ্নৰ সন্মুখীন হয়।
ইয়াৰ আটাইতকৈ বেছি প্ৰভাৱ পৰে সাধাৰণ মানুহৰ ওপৰত। কৃষি লোকচানৰ সৈতে যুঁজি থকা এজন কৃষক, বানত ঘৰ-মাটি হেৰুওৱা এটা পৰিয়াল, কৰ্মসংস্থাপন বিচাৰি হাবাথুৰি খোৱা এজন যুৱক অথবা ন্যায়ৰ অপেক্ষাত থকা এগৰাকী নিৰ্যাতিত ব্যক্তিৰ কণ্ঠস্বৰ বহু সময়ত পৰ্যাপ্ত গুৰুত্ব লাভ নকৰে। তেওঁলোকৰ বাবে স্বাধীন সাংবাদিকতা কেৱল তথ্য লাভৰ মাধ্যম নহয়; ই হৈছে নিজৰ অস্তিত্ব, মৰ্যাদা আৰু সমস্যাসমূহ সমাজৰ সন্মুখত দাঙি ধৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ।
উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দৰে অঞ্চলত এই দায়িত্ব অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াৰ স্থানীয় সমস্যা, খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠীৰ অধিকাৰ, পৰিৱেশজনিত সংকট আৰু উন্নয়নৰ নামত সৃষ্টি হোৱা প্ৰত্যাহ্বানসমূহে বহু সময়ত ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমত পৰ্যাপ্ত গুৰুত্ব লাভ নকৰে। এই অঞ্চলৰ জনসাধাৰণৰ সমস্যাসমূহ কেৱল কোনো বিশেষ ঘটনাৰ সময়ত কেইটামান শিৰোনামতে সীমাবদ্ধ থাকিব নালাগে। তেওঁলোকৰ সমস্যাৰ ওপৰত নিৰন্তৰ সংবাদ পৰিৱেশন আৰু অৰ্থপূৰ্ণ ৰাজহুৱা আলোচনাৰ প্ৰয়োজন।
অৱশ্যে সাংবাদিকতাৰ স্বাধীনতাৰ কথা কোৱাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে প্ৰতিগৰাকী সাংবাদিক বা প্ৰতিটো সংবাদ প্ৰতিষ্ঠান সমালোচনাৰ ঊৰ্ধ্বত। ভুৱা তথ্য, অপ্ৰমাণিত বাতৰি, ব্যক্তিগত পক্ষপাতিত্ব আৰু চাঞ্চল্য সৃষ্টিৰ প্ৰৱণতাৰ পৰাও সংবাদ মাধ্যম মুক্ত হ'ব লাগিব। বিশ্বাসযোগ্যতা ৰক্ষা কৰিবলৈ তথ্যৰ সত্যতা, নিৰপেক্ষতা আৰু পেছাদাৰী নৈতিকতা অতি প্ৰয়োজনীয়।
এজন সাংবাদিকৰ প্ৰকৃত শক্তি ক্ষমতাশালী ব্যক্তিৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কত নহয়, বৰঞ্চ কঠিন প্ৰশ্ন সুধিবলৈ থকা সাহসতহে নিহিত থাকে। এখন সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানৰ সফলতা কেৱল দৰ্শকৰ সংখ্যা, ক্লিক অথবা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱৰ ভিত্তিত নিৰ্ধাৰিত হ'ব নালাগে। ইয়াৰ সফলতা নিৰ্ভৰ কৰা উচিত সংবাদৰ মান, সত্যনিষ্ঠা আৰু জনস্বাৰ্থৰ প্ৰতি থকা দায়বদ্ধতাৰ ওপৰত।
গণতন্ত্ৰৰ বাবে এনে সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰয়োজন নাই যিয়ে সকলোৰে সৈতে সহমত প্ৰকাশ কৰে। গণতন্ত্ৰৰ বাবে প্ৰয়োজন এনে সংবাদ মাধ্যমৰ, যিয়ে প্ৰশ্ন কৰিবলৈ দিয়ে, যুক্তিপূৰ্ণ বিতৰ্কৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে আৰু ক্ষমতাক কেতিয়াও প্ৰশ্নৰ ঊৰ্ধ্বত বুলি গণ্য নকৰে।
কাৰণ সাংবাদিকতাই যেতিয়া প্ৰশ্ন কৰিবলৈ এৰে, তেতিয়া সাধাৰণ জনতাইও ক্ৰমান্বয়ে নিজৰ প্ৰাপ্য উত্তৰ লাভৰ অধিকাৰ হেৰুৱাবলৈ ধৰে।
আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ এটা অংশই যদি ক্ষমতাক প্ৰশ্ন কৰিবলৈ ভয় কৰে, তেন্তে সেই প্ৰশ্নবোৰ উত্থাপন কৰিব কোনে?
Disclaimer: The opinions expressed in this article are those of the author's. They do not purport to reflect the opinions or views of The Critical Script or its editor.
Newsletter!!!
Subscribe to our weekly Newsletter and stay tuned.















Related Comments